Frttir

dv.is - g finn fyrir fordmum daglega

Mynd: DV ehf / Sigtryggur Ari
Mynd: DV ehf / Sigtryggur Ari

Gurn sk Gujnsdttir
gudrunosk@dv.is
06:005. janar 2018
Steinunn Anna Radha er slensk, slenska foreldra og hefur bi slandi nnasta alla sna vi. Hn er ntjn ra og lst upp Reykjavk. Steinunn sker sig r fjldanum slandi v hn er dkk hrund. Steinunn var tta mnaa gmul egar hn var ttleidd fr Indlandi. Hn var lg miki og grft einelti grunnskla af v a hn var ruvsi. Steinunn rai me sr unglyndi og kva vegna eineltis. Hn htti tmabundi skla vegna kynferisofbeldis sem hn var fyrir. Steinunn finnur daglega fyrir fordmum og mismunun vegna hlitar sns. Hn vill vekja athygli og opna umruna um kynttafordma. Hn segir a algengt a flk telji sig hafa leyfi til a segja hva sem er vi hana varandi hlit hennar, str ea ftlun.

Blaamaur DV settist niur me Steinunni til a ra um kynttafordma slandi. vitalinu segir Steinunn fr atvikum sem eru henni einstaklega minnisst, hvernig vri hgt a sporna gegn fordmum og hvernig s a vera brnn slendingur.

Var fyrir miklu einelti

g finn fyrir fordmum daglega. annig a skiptin sem g upplifi fordma eru mjg mrg. En a er srstaklega eitt atvik sem er mr minnissttt. a var laugardagskvld og g var stdd mibnum a skemmta mr me vinum mnum. Skyndilega hnippti einhver kona mig og fr a segja mr hva g vri mikil dlla. Svo fr hn a koma vi lpuna mna og spuri: Helduru a vrir svona heppin ef r hefi ekki veri bjarga? g vissi ekki hverju g tti a svara, segir Steinunn Anna og btir vi a a su margar stur fyrir v a flk gefi barn til ttleiingar ea ttleii barn.

Foreldra mna langai barn en gtu ekki eignast a. au eru alveg jafn heppin hinn bginn. Forrttindi flks eru mismunandi.

Hva er fyrsta atviki sem manst eftir sem barn?

g var fyrir miklu einelti skla. egar g var fyrsta bekk sat eitt skipti ofan mr strkur og var a lemja mig og kalla mig pnnukku. g var lg einelti t af kyntti mnum og vegna ess a g var ruvsi.

Kalla eftir henni a fara heim

Rizza Fay Elasdttir hefur fundi fyrir fordmum slandi
Rizza Fay var tplega tveggja ra egar hn flutti fyrst til slands.
Rizza Fay var tplega tveggja ra egar hn flutti fyrst til slands.

Rizza Fay Elasdttir er 24 ra slendingur. Hn var tplega tveggja ra egar hn flutti til slands. Hn fr leikskla, grunnskla og framhaldsskla slandi og stundar n nm vi Hskla slands. Rizza tekur virkan tt flagslfinu sklanum, er nskpunar- og frumkvlanefnd H og er Vku, stdentaflagi H. Rizza Fay lst upp Hafnarfiri og br ar enn.

DV rddi vi Rizzu Fay um kynttafordma slandi og hvernig er a vera brnn slendingur.

Komu heim me trin augunum

Er eitthva venju slmt atvik sem situr r?

Ekki sem g man sjlf eftir en mamma sagi mr a egar g og brir minn vorum yngri lentum vi einelti. Eitt atvik var mjg slmt. Arir krakkar voru a uppnefna okkur og kalla okkur fordmafullum nfnum. Vi komum bi heim me trin augunum. En mamma, eins og hn er, fr og reifst fyrir okkar hnd. Talai vi sklastjrann og st upp fyrir okkur. Eftir etta atvik kom ekkert svona upp aftur, segir Rizza Fay og heldur fram.

Atviki sem er mr rugglega minnisstast gerist mib Reykjavkur. g var me vinkonu minni a ganga Laugaveginn. Skyndilega kallai einhver maur mig og spuri af hverju g vri slandi og skrai a g tti a fara heim. g leit manninn og hugsai me mr hva skpunum hann vri a tala um. g var heima. sland er heima. g vissi fyrst ekki a hann vri a tala vi mig, en g leit kringum mig og s engan annan. etta var mjg skrti.

Talar ga slensku

Rizza Fay vinnur kaffihsi og segir hn algengt a flk komi ruvsi fram vi hana en ara starfsmenn.

Oftast er a eldra flk sem byrjar a tala vi mig afskaplega bjagaa ensku me slenskum hreim. g b eim gan dag slensku og spyr hvernig g geti astoa. Einnig tek g eftir a viskiptavinir hika oft vi a tala og ba eftir a heyra mig tala. En g er lka me svo miki keppnisskap a g reyni alltaf a vera fyrst a bja gan dag og sna a g tali rosalega ga slensku, segir Rizza og hlr.

Sumt samstarfsflk mitt, sem er ljsara en g hrund, talar ekki slensku og er a lra slensku. a gerist oft a flk byrjar a tala vi au slensku og g kem og astoa vi afgreisluna. Viskiptavinirnir vera oft frekar hissa og segja , talar slensku?

Svo reyndar hef g einu sinni fengi a heyra fr eldri konu sem g var a afgreia: talar mjg ga slensku, svona mia vi. g hugsai me mr mia vi hva? og tji konunni a g vri n slendingur.

Eldri kynslin fordmafyllri

Flk a til a vera fljtt a kvea fyrirfram hvernig g er t fr nafninu mnu, en ar sem g er me erlent eiginnafn og millinafn gengur stundum flk t fr v a g tali ekki slensku. g var miki vr vi etta egar g var atvinnuleit fyrir einhverju san. g fr atvinnuvital og segir konan sem var a taka vital vi mig: j, ert essi me skrtna nafni. g tlai ekkert a lesa ferilskrna na en svo s g a vrir Elasdttir. g var kjaftstopp og kva a mig langai ekkert a vinna arna ef mr myndi bjast vinnan, sem mr baust, segir Rizza Fay.

Aspur hvort hn finni mun fordmum fr yngra flki ea eldra flki svarar Rizza jtandi.

Mr finnst mjg mikill munur milli kynsla, mr finnst a eiginlega magna. g finn fyrir miki meiri fordmum fr eldra flki heldur en yngra.

gilegar astur

Rizza Fay segir a algengt a flk tali vi hana ensku a fyrra bragi, a s algengara egar hn ferast um landi og mgulega hgt a rekja til feramannastraumsins. g skil samt ekki af hverju a tkast ekki a bja llum gan dag slensku. a er eitthva svo tff og srslenskt hvernig vi segjum gan dag. a er lka frekar gilegt stundum egar flk afgreiir mig ensku og g geri r fyrir a a s erlent og tala ensku mti, svo talar a slensku vi nsta knna, segir Rizza Fay.

Varstu eini nemandinn bekknum sem var ruvsi?

J. g fann afar miki fyrir v ar sem g er einnig bi ltil og ftlu, segir Steinun Anna, en hn er um 140 sentimetrar h. Steinunn heldur fram: g var auvelt skotmark fyrir au sem vildu stra og gera lti r rum. En flk gleymir oft a lta eigin barm.

dag Steinunn fa en mjg ga vini. Hn telur mikilvgt a umkringja sig flki sem kemur fram vi hana af krleik og viringu.

Daglegir fordmar

Hvernig finnuru fyrir v daglega a a s komi fram vi ig ruvsi t af kyntti num?

g lendi oft v a jnustuflk talar vi mig ensku, tt g tali vi a slensku. g lenti v um daginn egar g var a kaupa hulstur fyrir tlvuna mna. g talai slensku vi afgreislumanninn sem svarai mr ensku. a g hldi fram a tala slensku talai hann ensku allan tman. g veit a hann er slenskur v hann talai slensku vi nsta knna. g held a flk haldi fram a tala ensku, tt a tti sig a g s slensk, v a heldur a a s of seint a fara til baka. En mli er a a er miki skrra a bijast afskunar.

g var auvelt skotmark fyrir au sem vildu stra og gera lti r rum

Steinunn segir a hn hafi einnig fundi fyrir mismunun sklakerfinu. Kennarar telja mig urfa ruvsi nm, eins og nm ensku. g hef oft fengi a heyra fr kennurum hva g tali ga slensku. g myndi frekar vilja a flk myndi spyrja mig hvort g vri slendingur frekar en a tla a svo s ekki.

Helduru a flk ori ekki a spyrja?

g veit a ekki. Fyrst flk getur leyft sr a segja msa hluti skil g ekki af hverju a orir ekki a spyrja. g vil frekar a flk spyrji mig. Agreining er a sem heldur fordmum gangandi.

Tekin yfirheyrslu flugvllum

Hva er versta atviki sem manst eftir?

a sem truflar mig mest er hva erfitt er fyrir mig a fara me rum slendingum til tlanda. g er alltaf stoppu og tekin afsis tt g s me fjlskyldu minni, sem er hvt. g er mjg oft valin af handahfi frekari skoun. En a hefur gerst svo oft og aeins hj mr annig a a er augljst a g er ekki valin af handahfi.

Steinunn hefur veri stvu bi Keflavkurflugvelli og flugvllum utanlands en segir a a s algengara a hn s stvu erlendis.

Finnst r sland vera komi lengra en nnur lnd varandi fordma og mismunun?

Mr finnst vi vera komin mjg stutt. a er lka spurning hvort vi sum me fordma sem vi viljum ekki horfast augu vi. Eins og hvernig vi hugsum um flk sem er ruvsi. sta ess a lta fjlbreytileikann sem eina vimii er flk flokka box, sem er httulegt.

Vill finna blforeldra sna

Steinunn segir fordmana alversta netinu.

netinu er algengt a flk lti snar fordmafullu skoanir ljs og feli sig bak vi skjinn. g hef fengi ljt skilabo fr flki, sem g ekki ekkert, sem leyfir sr a segja mislegt. Eins og hva g s heppin mia vi ara slendinga, segir Steinunn.

segist heyra a reglulega fr flki t b og netinu hva srt heppin, hva helduru a flk s a meina me v?

A mr hafi veri bjarga fr Indlandi sem a vera svo slmur staur. En mti v kemur a g fkk ekki a ekkja blforeldra mna og g hef ekki svr vi spurningum sem brenna mr.

Hefuru huga a finna blforeldra na?

J, g fkk a sj ttleiingarskjlin mn um daginn en eim er ekkert sem hgt er a nota. a stendur bara a g hefi veri gefin til ttleiingar vegna trarlegra stna. hindisma m gift flk ekki eignast barn og g held a a hafi veri stan.

Fannst r erfitt stta ig vi a gtir mgulega aldrei fundi blforeldra na?

g held a g stti mig aldrei vi a. En g lri a lifa me v.

lkir fordmar

Foreldrar mnir hafa einnig upplifa kvena fordma. Srstaklega egar au voru a fara a ttleia mig. Flk kringum au sagi: i viti a a fylgja essum brnum flagsleg vandaml, eru i tilbin a glma vi a? Flk var bi a kvea fyrirfram hvers konar barn g myndi vera. Foreldrar mnir hlustuu ekkert etta, segir Steinunn Anna.

Margir vilja setja foreldra mna gsalappir. Kalla au foreldra mna. En etta eru mamma mn og pabbi minn. a hefur einnig oft gerst a flk spyrji au hvort g tali slensku. Sem mr finnst alltaf jafn furulegt.

unglynd kjlfar eineltis

Steinunni langar a vera slfringur ea prestur, helst sjkrahssprestur. Hn var a hefja nm vi fjlbraut rmla eftir a hafa teki psu vegna veikinda.

g htti skla eitt og hlft r, en g var a glma vi unglyndi og kva. Andlegu veikindin gerust vegna eineltisfordma. g gat ekki mtt lengur sklann. g talai miki vi prest sem reyndist mr afskaplega vel. g er byrju aftur skla og er nna hlfnu me mna menntasklagngu.

Yngri kynslin fordmafyllri

Finnur fyrir meiri fordmum fr yngra ea eldra flki?

g myndi halda a a vru meiri fordmar hj yngra flki. Yngri kynslin er miskunnarlausari. Gamalt flk er fast snu og g leyfi v bara a vera annig. g leyfi essu a vigangast ar til brn vera nu til tu ra. Eftir a eiga au a geta beitt rkhugsun. g upplifi oft a foreldrar telja a sklinn eigi a sj um a ala upp brnin en a skiptir mli hvernig er tala um mlin heima fyrir, segir Steinunn.

Agreining er a sem heldur fordmum gangandi

Steinunn segir a flk urfi a gera sr grein fyrir mismunandi astum annarra og hugsa sig tvisvar um ur en a ltur eitthva t r sr.

g finn miki fyrir fordmum vegna hversu ltil g er. Flk heldur oft a g s barn og leyfir sr a klpa kinnar mnar. a gleymist a a su stur fyrir llu. Eins og g fddist miki fyrir tmann og undir llegum astum sem g veit ekkert um.

ll eins a innan

Hva viltu a flk viti um hvernig a er a vera ruvsi slandi?

g vil a flk viti a vi erum ll eins ger a innan. Af hverju tti s einstaklingur sem er dkkur hrund a vera lklegri til a fremja hryjuverk en einhver annar. Varandi h mna myndi g vilja a flk myndi spyrja hva g s gmul frekar en a gera r fyrir v a g s barn. g lendi oft v a fara matslustai, me lokk nefinu og varalit, og f afhentan barnamatseil og litabk, segir Steinunn Anna og heldur fram:

g reyni a f flk til a setja sig mn spor og spyr hvort a myndi vilja a arir kmu svona fram vi a. Hvernig v myndi la ef einhver myndi spyrja a essara spurninga. bist flk oftast afskunar og segist ekki hafa hugsa svona langt. Munum a fjlbreytileikinn er eina raunhfa vimii.

dv.is - g finn fyrir fordmum daglega


Svi