FrÚttir

Helgarpˇsturinn - Lei­in liggur til KˇlumbÝu

═slendingar hafa ß sÝ­ustu ■rjßtÝu ßrum Šttleidd ■rj˙hundru­ erlend b÷rn. StŠrsti hˇpurinn, e­a yfir ßttatÝu b÷rn, komu frß Sri Lanka fyrir ßratug. Hßtt Ý hundra­ og tuttugu kj÷rb÷rn hafa sÝ­an veri­ Šttleidd frß IndˇnesÝu og Indlandi. ┴ sÝ­ustu ßrum hafa Š fleiri fari­ ß eigin vegum til KˇlumbÝu Ý Šttlei­ingarhuglei­ingum eftir a­ hafa gefist upp ß bi­r÷­inni hjß Ýslenskri Šttlei­ingu.

Mj÷g hefur fŠrst Ý aukana a­ ═slendingar fari eigin lei­ir Ý a­ Šttlei­a b÷rn frß ÷­rum l÷ndum. Eins og kom fram Ý frÚttum Morgunpˇstsins nřveri­ er Íssur SkarphÚ­insson umhverfisrß­herra ßsamt eiginkonu sinni, ┴rnřju Erlu Sveinbj÷rnsdˇttur, um ■essar mundir Ý KˇlumbÝu ■ar sem ■au Šttleiddu nřveri­ st˙lkubarn ß eigin vegum.

á I kj÷lfar frÚttarinnar um rß­herrahjˇnin kom ß daginn a­ ■au eru ekki einu Ýslensku hjˇnin sem leita­ hafa ß nß­ir KˇlumbÝsku fÚlagsmßlastofnunarinnar.
┴ annan tug Ýslenskra hjˇna hafa ß undanf÷rnum ßrum broti­ sÚr eigin lei­ til KˇlumbÝu Ý gegnum kunningjatengsl og sum leita­ ■anga­ oftar en einu sinni. Stofnun sem haft hefur millig÷ngu um Šttlei­ingar frß KˇlumbÝu er sta­sett Ý h÷fu­borginni Bogotß og mß segja a­ h˙n sÚ hattur allra minni Šttlei­ingastofnana Ý landinu; bŠ­i rÝkisstofnana og einkastofnana. T÷luvert er um a­ Vesturlandab˙ar hafi Šttleitt b÷rn frß KˇlumbÝu ß undanf÷rnum ßrum og eru elstu kˇlumbÝsku b÷rnin ß Ýslandi komin hßtt ß tvÝtugsaldur.
á Eftir ■vÝ sem nŠst ver­ur komisteru fyrstu Šttlei­ingar kˇlumbÝskrabarna til Islands raktar til Ýslensksnßmsmanns Ý BandarÝkjunum sem Ý gegnum kˇlumbÝskan kunningja sinn komst Ý samband vi­ ■essa stofnun fyrir nŠrri tveimur ßratugum. SÝ­an hefur eitt leitt af ÷­ru og ■ˇtt ekki hafÝ ■a­ fari­ hßtt hafa Is═endingar unni­ sÚr traust stofnunarinnar.á

═slensk Šttlei­ing seinvirk og dřr
١tt haft sÚ ß or­i a­ hjˇn fari utan ß eigin vegum og Šttlei­i b÷rn er ekki ■ar me­ sagt a­ ■etta sama fˇlk fßi ekki sam■ykki Ýslenskra yfirvalda. Ekki er venjan a­ dˇmsmßlarß­uneyti­ ˙ttali sig um einst÷k mßl en engu a­ sÝ­ur vildi fulltr˙i ■ess,á┴slaug ١rarinsdˇttir, sem sÚr um Šttlei­ingamßl rß­uneytisins, gera undantekningu n˙ og koma ■vÝ ß framfŠri a­ Šttlei­ingamßl umhverfisrß­herra og eiginkonu hans sÚu algerlega Ý venjubundnum farvegi, ■rßtt fyrir a­ ■au hafi leita­ til KˇlumbÝu ß eigin spřtur.
á Ůa­ sem ßtt er vi­ ■egar hjˇn Šttlei­a ß eigin vegum er a­ ■au hafi kosi­ a­ leita ekki til Islenskrar Šttlei­ingar sem a­ langstŠrstum hluta hefur haft millig÷ngu um Šttlei­ingar ß Islandi til ■essa. ┴stŠ­an er s˙ a­ m÷rgum ■ykir fÚlagi­ Ý senn seinvirkt vegna langra bi­lista, en 30 manns eru i­ulega ß bi­lista hjß Islenskri Šttlei­ingu og tekur hver Šttlei­ing allt a­ hßlft ■ri­ja ßr, auk ■ess sem margir telja millili­akostna­ of hßan. A­ s÷gn Gu­r˙nar Sveinsdˇttur, starfsmanns ═slenskrar Šttlei­ingar, kostar um ■a­ bil hßlfa milljˇn krˇna a­ Šttlei­a barn til Ýslands Ý gegnum Islenska Šttlei­ingu. I ■eim kostna­i er innifalin pappÝrsvinna, grei­sla til Šttlei­ingast÷­va erlendis og fer­akostna­ar. ┴ me­an benda a­ilar, sem Ieita­ hafa millili­alaust til KˇlumbÝu ß, a­ engan kostna­ ■urfi ■ar a­ rei­a af hendi til ■arlendrar stofnunar; einungis ■urfi a­ grei­a fyrir pappÝrsvinnu, ef til vill t˙lk erlendis, l÷gfrŠ­ikostna­ og fer­akostna­. En hjˇn hafa kost ß a­ leita řmist til rÝkisstofnana Ý KˇlumbÝu e­a einkastofnana. Fyrrnefndu stofnanirnar taka ekki eyri fyrir vi­viki­. Bent er ß a­ kostna­urinn sÚ ■vÝ langt ■vÝ frß hßlf milljˇn. En ■ˇ mß geta ■ess a­ fer­akostna­ur Ý kringum Šttlei­ingar Ý KˇlumbÝu hefur hŠkka­ t÷luvert eftir a­ ■vÝ var komi­ ß a­ nřbaka­ir foreldrar ■yrftu a­ dvelja ■ar um fimm vikna skei­ Ý sta­ tveggja vikna ß­ur.

Uppfylla ■arf řmis skilyr­i
LÝkt og ß hinum Nor­url÷ndunum eru strangar kr÷fur ger­ar til tilvonandi foreldra kj÷rbarna hÚr ß landi sem og til erlendra Šttlei­ingarstofnana. ä١tt ■a­ sÚ a­ fŠrast Ý aukana a­ hjˇn Šttlei­i b÷rn millili­alaust frß ÷­rum l÷ndum eigum vi­ enn ßgŠtt samstarf vi­ Islenska Šttlei­ingu. Vi­ hjß FÚlagsmßlastofnun gerum engan greinarmun ß ■vÝ hvort fˇlk fari eigin lei­ir e­a nřti sÚr Islenska Šttlei­ingu sem millili­," sag­i Hr÷nn Bj÷rnsdˇttir,áástarfsma­ur FÚlagsmßlastofnunar, en s˙ stofnun er umsagnara­ili Ý Šttlei­ingarmßlum hÚrlendis. Sˇtt er hins vegar um Šttlei­ingar til dˇmsmßlarß­uneytisins sem gefur svo endanlegt leyfi eftir a­ FÚlagsmßlastofnun hefur kanna­ allar a­stŠ­ur.
á Ůrj˙ skilyr­i ■arf a­ uppfylla til ■ess a­ eygja m÷guleika ß ■vÝ a­ Šttlei­a barn. Sn˙a ■au skilyr­i a­ aldri umsŠkjenda, samb˙­artÝma og vottor­i ■ess efhis a­ vi­komandi hjˇn geti ekki ßtt b÷rn, ennfremur a­ heilsufari almennt. VŠntanlegir foreldrar ver­a a­ a­ vera b˙nir a­ nß 25 ßra aldri og hafa veri­ giftir Ý minnst eitt ßr og me­ ■rj˙ samb˙­arßr a­ baki. Hjˇn sem sŠkja um a­ Šttlei­a kj÷rbarn mega heldur ekki vera eldri en 45 ßra. Einhleypingar koma ekki til greina. A­ jafna­i mega hjˇn ekki Šttlei­a nema eitt barn Ý einu, auk ■ess sem sett eru ■au skilyr­i a­ ■a­ barn ver­i a­ vera yngsta barni­ ß heimilinu. ١ hafa veri­ ger­ar einstaka undan■ßgur frß fyrra atri­inu. Komi­ hefur fyrir a­ hjˇnum hafi veri­ veitt leyfi til ■ess a­ Šttlei­a tv÷ b÷rn Ý einu, einkum ef um systkini er a­ rŠ­a.
á I kj÷lfar bei­ni frß dˇmsmßlarß­uneytinu eru kanna­ar a­stŠ­ur tilvonandi foreldra. Er ■a­ gert me­ nokkrum vi­t÷lum og heimsˇknum ß heimili. Eftir a­ barni­ er komi­ til landsins er foreldrum gefinn a­ lßgmarki ■riggja mßna­a reynslutÝmi og fylgist ■ß FÚlagsmßlastofnun ßfram me­ gangi mßla. Og ef ßstŠ­a ■ykir til eru lŠknar einnig lßtnir fylgjast me­ gangi mßla. SamkvŠmt upplřsingum frß FÚlagsmßlastofhun eru engin dŠmi ■ess a­ b÷rnum hafi veri­ skila­ til baka.
á Hr÷nn segir vinnu FÚlagsmßlastofnunar jafhframt fˇlgna Ý ■vÝ a­ gera fˇlki grein fyrir hva­ ■a­ er a­ fara ˙t Ý. äEf hjˇn Šttlei­a til dŠmis lita­ barn leggjum vi­ sÚrstaka ßherslu ß a­ a­ ■au sÚu b˙in a­ velta ■vÝ fyrir sÚr hvernig ß a­ taka ß ■eim mßium, til dŠmis gagnvart fj÷lskyldu. En ■a­ sem vi­ gerum einnig er a­ a­sto­a fˇlk vi­ a­ gera sÚr grein fyrir ■vÝ hvort ■a­ er a­ taka rÚtta ßkv÷r­un e­a ekki, ß­ur en kemur a­ sjßlfri Šttlei­ingunni."

Ăttlei­ingarsprenging ß sÝ­asta ßratug
SamkvŠmt upplřsingum frß ═sIenskri Šttlei­ingu hafa alls ■rj˙ hundru­ b÷rn veri­ Šttleidd til Ýslands ß sÝ­astli­num ■rjßtÝu ßrum og eru ■vÝ elstu erlendu kj÷rb÷rnin ß Islandi a­ nßlgast ■rÝtugt. Fyrsti hˇpurinn sem Islendingar Šttleiddu kom frß Kˇreu, en ■a­an komu um ■a­ ■a­ bil tuttugu b÷rn ß vegum fÚlags sem hÚt Island/Kˇrea og eru ■au flest komin yfir tvÝtugt. Ăttlei­ingasprenging var­ svo ß fyrri hluta nÝunda ßratugarins er Šttleidd voru yfir ßttatÝu b÷rn frß Sri Lanka. Flest eru ■au b÷rn Ý dag ß aldrinum ßtta til tÝu ßra. Loka­ hefur veri­ fyrir Šttlei­ingar ■a­an n˙, ekki ■ˇ vegna ■ess hvernig Islendingar stˇ­u a­ mßlunum, heldur vegna innanrÝkismßla ■ar Ý landi.
á ┴ ßrunum 1980 til 1985 voru Šttleidd a­ me­altali 73 kj÷rb÷rn ß ßri. Inni Ý ■eim t÷lum er innlendar Šttlei­ingar, ■ˇ ekki fˇsturforeldra heldur fˇsturfe­ra. A­ me­altali Šttleiddu 20 karlmenn stj˙pb÷rn sÝn ß ßrunum 1991 til 1993 en ■a­ er ÷nnur saga. Ăttlei­ingum fŠkka­i hins vegar verulega frß 1986 til 1990 e­a um ■ri­jung, en ■ß voru 48 kj÷rb÷rn Šttleidd og 1991 ßttu sÚr sta­ 30 Šttlei­ingar, 41 barn var Šttleitt 1992 en Ý fyrra 38.
á Kj÷rb÷m ß Islandi eru hva­anŠva a­ ˙r heiminum en stŠrsti hˇpurinn, eftir a­ Sri Lanka loka­i fyrir Šttlei­ingar, kemur frß IndˇnesÝu. Alls 60 b÷rn hafa veri­ Šttleidd ■a­an og n˙ fer a­ lÝ­a a­ ■vÝ a­ barn n˙mer sextÝu ver­i Šttleitt frß Indlandi. En Islendingar eru mest ß slˇ­um Indlands um ■essar mundir, e­a Ý tengslum vi­ indversk bamaheimili. Ůß munu lei­irnar vera nokku­ grei­ar um ■essar mundir til TŠlands og VÝetnam.
áDŠmi eru einnig um ■a­ a­ b÷rn hafi veri­ Šttleidd til Islands frß GrŠnh÷f­aeyjum, Tyrklandi og Costa Rica.

Glasafrjˇvganir ni­urgreiddar, Šttlei­ingar ekki
Gu­r˙n Sveinsdˇttir, starfsma­ur Islenskrar Šttlei­ingar, vill lÝti­ gera ˙r gagnrřni ■eirra sem Šttleitt hafa b÷rn ßn millig÷ngu fÚlagsins. Ůegar b÷rn sÚu Šttleidd frß Indlandi fari hluti millili­akostna­arins til ■essa einkarekna barnaheimilis sem Islendingar eiga vi­skipti vi­ og a­ hluta til Ý gˇ­ger­arstarfsemi. ١tt barnaheimili­ sÚ einkareki­ eru allar Šttlei­ingarnar hß­ar sam■ykki stjˇmvalda. Og ßvallt er reynt a­ hafa fyrst upp ß indverskum kj÷rforeldrum ß­ur en b÷rnin fara ˙r landi. äVi­ h÷fum ekkert ß mˇti ■vÝ a­ hjˇn sem hafa leyfi yfirvalda fari eigin lei­ir Ý Šttlei­ingum. FÚlaginu koma ■au mßl ekkert vi­. Ef eitthva­ er h÷fum vi­ frekar reynt a­ sty­ja vi­ baki­ ß ■essu fˇlki. Vi­ veitum hins vegar engin leyfi og fßum lÝti­ frß yfirv÷ldum. Ůar af lei­andi getum vi­ lÝti­ gert fyrir fˇlk Ý ■essum huglei­ingum anna­ en a­ beina ■vÝ ßfram ß rÚttar brautir. FÚlagi­ starfar ■vÝ meira sem foreldrafÚlag, en sameiginlegir hagsmunir ■ess eru me­al annars a­ berjast fyrir ■vÝ a­ foreldrar Šttleiddra barna fßi fullt fŠ­ingarorlof," segir Gu­r˙n, en til ■essa hefur ■essi hˇpur fengi­ mßnu­i skemmra fŠ­ingarorlof en a­rir.
á ١tt Šttlei­ingar sÚu or­nar t÷luver­ar framhjß fÚlaginu hefur ■eim engu a­ sÝ­ur fŠkka­ og eru allir ■vÝ sammßla a­ aukin fj÷lgun glasafrjˇvgunar, eftir a­ Islendingar tˇku ■ß tŠkni Ý sÝnar hendur fyrir ■remur ßrum, sÚ helsta skřringin. Alls 250 p÷r ß ßri hafa fari­ Ý gegnum glasafrjˇvgun tv÷ sÝ­astli­in ßr. Glasafrjˇvgunin Ý fyrsta sinn kostar 105 ■˙sund krˇnur en 60 ■˙sund Ý nŠstu ■rj˙ skiptin. Hver me­fer­ kostar engu a­ sÝ­ur 200 ■˙sund krˇnur sem ■ř­ir a­ glasafrjˇvganir ß Islandi eru ni­urgreiddar og voru einnig ß me­an fˇlk sˇtti ■essa ■jˇnustu erlendis. En nokkrir hafa bent ß a­ hÚr sÚ nokku­ ˇrÚttlŠti ß fer­inni ■ar sem Šttlei­ingar sÚu me­ engu ni­urgreiddar af Ýslenska rÝkinu.

Halda a­ a­ ■essi b÷rn sÚu programmeru­ ÷­ruvÝsi
Ăttlei­ingar voru lengst af, eins og flest sem ekki er samkvŠmt form˙lunni, miki­ feimnismßl ß Islandi og er jafnvel enn ■ann dag Ý dag ef marka mß mismunandi vi­br÷g­ vi­ frÚtt Morgunpˇstsinsáum hva­ umhverfisrß­herrann og fr˙ hans a­hafast Ý KˇlumbÝu um ■essar mundir. Hins vegar fagna flestir ■eir, sem rŠtt var vi­ og sta­i­ hafa Ý s÷mu sporum og rß­herrahjˇnin, frÚttinni og vonast Ý kj÷lfari­ a­ liti­ ver­i ß ■essa a­fer­ til a­ eignast b÷rn sem e­lilegan ■ßtt mannlÝfsins. Ůetta sama fˇlk vonast jafnframt eftir ■vÝ a­ ■au hafi eignast ÷flugan bandamann sem stu­li a­ grei­ari a­gang Islendinga a­ millili­alausum Šttlei­ingum erlendis.
á Gu­r˙n Sveinsdˇttir, sem ß tv÷ kj÷rb÷rn, anna­ frß Sri Lanka og hitt frß Indlandi, segist almennt lÝti­ hafa or­i­ v÷r vi­ fordˇma gagnvart Šttlei­ingum hÚrlendis. äŮa­ er or­i­ nokku­ algengt a­ s÷mu hjˇnin Šttlei­i tv÷ b÷rn me­ einhverju millibili hÚr ß landi sem Úg tel helstu vÝsbendinguna um hva­ gengur vel. MÚr finnst fˇlk ekki lÝta ß Šttlei­ingar neinum fordˇmaaugum, hins vegar kemur ■a­ fyrir var­andi nřb˙a. Umfj÷llum um ■ß hefur veri­ heldur neikvŠ­ a­ undanf÷rnu. Oft gerir lÝka fˇlk ekki greinarmun ß nřb˙um og langt a­ komnu fˇlki sem alist hefur upp hÚr eins og a­rir Islendingar og bor­ar hangikj÷t, laufabrau­ og skyr. Fˇlk vir­ist Ý fljˇtu brag­i halda a­ ■essi b÷rn sÚu prˇgrammeru­ til ■ess a­ lŠra eitthva­ anna­ tungumßl. ╔g held hins vegar alls ekki a­ ■a­ sÚ illa meint. Miklu fremur tel Úg a­ fˇlk hugsi ekki hlutina til enda," segir Gu­r˙n Sveinsdˇttir
H÷fundur: Gu­r˙n Kristjßnsdˇttir.

Helgarpˇsturinn - Lei­in liggur til KˇlumbÝu


SvŠ­i