Fréttir

Um notkun oršsins „ęttleišing“

Mynd: Getty
Mynd: Getty

08.02.2013 Ritstjórn

Sonur minn er ekkert lķkur mér. Hann er heldur ekkert lķkur pabba sķnum, né neinum öšrum ķ fjölskyldunni. Stundum strżkur hann mér hįriš og segir „viš erum meš alveg eins hįr“ en viš vitum bęši aš žaš er ekki rétt, mitt hįr er mśsargrįtt en hans er hrafnsvart. Žaš vefst ekki fyrir neinum sem sér okkur saman aš hann er ęttleiddur. Hann var tęplega žriggja įra žegar viš hittumst fyrst og man, eša telur sig muna, žegar hann kvaddi „hinar mömmurnar“ sem höfšu annast hann ķ Kķna.

Eftir žvķ sem hann eldist og žroskast eykst löngun mķn til aš gera athugasemdir viš notkun oršsins „ęttleišing“ žar sem mér finnst hśn ekki eiga viš.  Ég sé eftir aš hafa stillt mig um aš hringja ķ Rķkisśtvarpiš žegar žaš flutti frétt af žvķ aš hópur fólks hefši „ęttleitt“ illa fariš hśs į Raufarhöfn og bjargaš žvķ frį nišurrifi, og ég vildi aš hefši haft samband viš Jón Gnarr žegar hann vildi „bjóša įhugasömum aš ęttleiša drykkjumenn sem hafast viš į götum borgarinnar“ eins og žaš var oršaš ķ kynningu hjį Kastljósi.

Undanfariš hef ég stundum skrifaš athugasemdir hjį Facebook vinum sem auglżsa dżr til „ęttleišingar“ og langar til aš śtskżra betur žaš sem ég į viš. Ég vona aš žessi skrif verši til žess aš vekja fólk til umhugsunar um notkun oršsins og verši žvķ hvatning til aš foršast lķkingar sem geta sęrt börn sem hafa veriš ķ viškvęmri stöšu og varša tilfinningar žeirra.

Ég skil alveg hvaš vakir fyrir žeim sem lķkja sambandi fólks og dżrs viš samband foreldra og barns; žeir sem į annaš borš annast dżrin sķn vel bera oft mjög sterkar tilfinningar til dżranna og sinna žeim af įbyrgš og kęrleika. Žaš er sjįlfsagt žaš sem oršinu „ęttleišing“ er ętlaš aš koma til skila žegar fólk tekur aš sér dżr og vill lķkja sambandinu viš eitthvaš indęlt og varanlegt, fólk eignast barn og barn eignast fjölskyldu. Žaš er lķka skiljanlegt aš žeir sem nota oršiš į žennan hįtt um dżr hafi ekki hugleitt ęttleišingar eša ęttleidd börn og tilfinningar žeirra, en žaš breytir žvķ ekki aš lķkingin getur hitt ęttleidd börn illa fyrir. Og mér finnst alveg sjįlfsagt aš benda į žaš.

Ķ mķnum huga skiptir į endanum minna mįli hvaš lķkingunni er ętlaš aš gera fyrir žann sem notar hana en žaš sem hśn getur gert žeim sem taka hana nęrri sér.

Ęttleidd börn eru sjaldnast mjög gömul žegar žau įtta sig į aš žau fundust einhvers stašar žar sem žau höfšu veriš skilin eftir.  Mörg žeirra upplifa erfišar spurningar og tilfinningar tengdar höfnun, aš eitthvaš sem žau voru eša voru ekki hafi oršiš til žess aš žau voru yfirgefin. „Af hverju vildi mamma žķn ekki eiga žig?“ er t.d. spurning sem önnur börn spyrja ķ barnaskap sķnum. Žegar ęttleidda barniš stįlpast getur žaš į vitsmunasvišinu skiliš aš örbirgš er lķklegasta skżringin į aš móšir žess lét žaš frį sér en tilfinningarnar eru engu aš sķšur mjög sįrar og sumir kljįst viš žęr alla ęvi.

Aš vķsa til ensku ķ žessu sambandi finnst mér haldlķtiš. Sögnin „adopt“ og nafnoršiš „adoption“ eiga uppruna ķ latķnu žar sem merkingin er almenn: aš taka aš sér, taka upp, gera aš sķnu, en merking ęttleišingar ķ ķslensku afmarkast ķ upphafi viš žaš žegar barn er tekiš ķ fjölskyldu. Enskumęlandi samkundur hika ekki viš aš „adopt a resolution“ en okkur fyndist frįleitt aš „ęttleiša samžykkt“. Notkun oršsins „adoption“ ķ tengslum viš dżravernd er hvarvetna umdeild og mörgum ęttleiddum til ama; žaš žarf enginn aš fara langt į internetinu til aš finna greinar og blogg žvķ til stašfestingar.

Ęttleišingarlķkingin er heldur ekki ašeins notuš ķ jįkvęšri merkingu. Žaš lķšur varla svo vika aš ég sjįi ekki status, komment eša heyri ķ foreldrum tala um aš hitt eša žetta barniš sé svo óžekkt, leišinlegt, lasiš eša frekt aš viškomandi langi til aš bišja einhvern aš „ęttleiša“ žaš. Aušvitaš į žetta aš vera grķn, en ķ hugsunarleysi veršur hinn fulloršni til žess aš vekja hjį börnum hugmynd um aš eitthvaš ķ fari ęttleiddra barna hafi oršiš til žess aš žau voru yfirgefin.

Žaš er fullkomlega ešlilegt aš fólk almennt įtti sig ekki į žessum tengingum fyrr en žvķ er bent į žęr. Vegna sonar mķns finn ég mig knśna til aš reyna aš fį fólk til aš ķhuga žessa oršanotkun og breyta henni, jafnt vini og kunningja sem starfsmenn dżraverndunarsamtaka og ašra.

Kettlinginn sem annars hefši veriš lógaš gildir einu hvaša orš er notaš um samband hans viš fólkiš sem tekur hann aš sér. Hann žarf bara aš vona aš enginn fįi ofnęmi eša flutt verši ķ hśs žar sem kattahald er bannaš.

„Į ķslensku mį alltaf finna svar“ og žvķ er aušvelt aš komast hjį žvķ aš sęra börn meš žvķ aš setja žau ķ flokk meš yfirgefnum dżrum, illa förnum hśsum eša öšrum fyrirbęrum sem eru löskuš og/eša žarfnast „björgunar“.

Ęttleišing er nefnilega ekki góšgeršarmįl heldur fjölskyldumįl.

Höfundur: Birna Gunnarsdóttir


Svęši