FrÚttir

Samantekt ß rannsˇknarni­urst÷­um

Ni­urst÷­ur rannsˇknar ß heilsu og lÝ­an Šttleiddra barna ß ═slandi

Rannsˇkn ß heilsu og lÝ­an Šttleiddra barna erlendis frß hefur n˙ sta­i­ yfir um nokkurt skei­ og eru fyrstu ni­urst÷­ur komnar fram. Fjalla­ er Ýtarlega um rannsˇknina Ý BA-ritger­ Bjargar SigrÝ­aráHermannsdˇttur og Lindu Bjarkar Oddsdˇttur sem mß nßlgast ß skrifstofu ═slenskrar Šttlei­ingar, ß vef ForeldrafÚlags Šttleiddra barna og ß Landsbˇkasafni ═slands.┌rvinnslu gagna ver­ur haldi­ ßfram ß Barna- og unglingage­deild LSH eftir ■vÝ sem fleiri sv÷r berast.
Flest b÷rnin sem sv÷r bßrust um voru Šttleidd frß Indlandi e­a KÝnaáog 90% h÷f­u dvali­ ß stofnun fyrir Šttlei­ingu. B÷rnin voru ß aldrinum eins ßrs til fj÷gurra ßra vi­ komuna til ═slands en um 90% voru ßtjßn mßna­a e­a yngri vi­ Šttlei­ingu. Um ■ri­jungur foreldra taldi e­a haf­i grun um a­ kynmˇ­ir barnsins hef­i veri­ vannŠr­ ß me­g÷ngu e­a a­ barni­ hef­i fŠ­st fyrir tÝmann. VanrŠksla ß grunn■÷rfum eins og fŠ­i, klŠ­i og lŠknishjßlp var talin hafa ßtt vi­ um fjˇr­ung barnanna en um 44% barna voru talin hafa upplifa­ vanrŠkslu ß grunn■÷rfum eins og ßst˙­, umhyggju og athygli. R˙mlega ■ri­jungur foreldra taldi a­ sŠmilega e­a illa hef­i veri­ hugsa­ um b÷rn ■eirra fyrir Šttlei­ingu.
Foreldrar flestra barna voru Ý hjˇnabandi en Ý um 10% tilvika voru mŠ­ur einar me­ b÷rn sÝn.áYfir helmingur foreldra haf­i loki­ hßskˇlanßmi en ■ar sem ekki fengust samanbur­art÷lur fyrir Ýslenska foreldra almennt er ekki ljˇst hvort menntun kj÷rforeldraáer meiri en hjß ÷­rum foreldrum. Yfir helmingur mŠ­ra og nŠr allir fe­ur voru Ý fullri vinnu og 30% mŠ­ra voru Ý hlutastarfi. ═ nŠr ÷llum tilvikum haf­i a­ minnsta kosti eitt foreldri fari­ Ý barneignarleyfi eftir Šttlei­ingu og um 90% foreldra fengu sex mßna­a leyfi e­a meira. Hluti foreldra fÚkk ■ˇ mun lengra barneignarleyfi og var me­allengdin tÝu mßnu­ir. Um 70% foreldra var bo­i­ a­ sŠkja sÚrstakt undirb˙ningsnßmskei­ fyrir Šttlei­ingu en nŠr enginn af foreldrum barna ß aldrinum ßtta til ßtjßn ßra var Ý ■eim hˇpi.
Stˇr hluti barna var vi­ gˇ­a heilsu vi­ komuna til ═slands en 40% foreldra s÷g­u a­ b÷rn ■eirra hef­u greinst me­ fleiri heilsufarsvandamßl en gefin voru til kynna fyrir Šttlei­ingu. Heg­unarvandamßl ß fyrstu mßnu­um eftir Šttlei­ingu virtust Ý flestum tilvikum hafa veri­ vŠgáen ■au algengustu voru svefnvandamßl og martra­ir. Hjß flestumáb÷rnum l÷gu­ust heg­unarvandamßl innan sex mßna­a frß Šttlei­ingu og um ■ri­jungur barna ßtti ekki vi­ nein slÝk vandamßl a­ etja. Ge­rŠnir erfi­leikar, nßmserfi­leikar e­a ■roskasker­ing kom fram hjß nokkrum b÷rnum og flest ■eirra h÷f­u ■egar hloti­ me­h÷ndlun. R˙mlega 70% barna glÝmdu ekki vi­ erfi­leika af ■essu tagi.
Mi­a­ vi­ sv÷r foreldra voru erfi­leikar vi­ myndun ge­tengsla hjß b÷rnunum sjaldgŠfir og samkvŠmt 80% foreldra li­u einungis nokkrir dagar ■ar til b÷rn ■eirra h÷f­u tengst ■eim. Um 20% t÷ldu a­ mßnu­ur e­a meira hef­i li­i­ ■ar til b÷rnin h÷f­u tengst ■eim en nŠr allir foreldrar t÷ldu sterk tengsl hafa myndast ßri eftir Šttlei­inguna. Erlendar rannsˇknir hafa sřnt a­ erfi­leikar vi­ myndun ge­tengsla geta komi­ upp me­al barna af stofnunum og kj÷rforeldra ■eirra og ■ar sem ni­urst÷­urnar stangast nokku­ ß vi­ ■a­ er m÷gulegt a­ ekki sÚ vi­eigandi a­ meta ge­tengsl ˙t frß sv÷rum foreldra vi­ beinum spurningum um ■au.
Ni­urst÷­ur bentu til ■ess a­ einkenni ß einhverfurˇfi og einkenni athyglisbrests og ofvirkni sÚu nokku­áalgengari hjß Šttleiddum b÷rnum en hjß Ýslenskum b÷rnum almennt. TÝ­ni tilfinningavanda, erfi­leikaáÝ samskiptum vi­ jafnaldra og jßkvŠ­rar fÚlagslegrar heg­unar vir­ast Ý samrŠmi vi­ ni­urst÷­ur rannsˇkna ß Ýslenskum b÷rnum en einkenni heg­unarvanda voru a­eins tÝ­ari. Ůegar spurt var hvort foreldrar teldu b÷rn sÝn eiga Ý vanda tengdum tilfinningum, einbeitingu, heg­un e­a samskiptum t÷ldu 16% ■eirra b÷rnin eiga vi­ vŠga erfi­leika a­ etja, 7% t÷ldu erfi­leika barnanna vera greinilega og 4% s÷g­u ■au glÝma vi­ alvarlegan vanda. Erfi­leikar barna h÷f­u helst truflandi ßhrif ß nßm ■eirra en sÝst ß tˇmstundai­kun.
NŠr allir foreldrar s÷g­u ˇkunnuga au­veldlega geta sÚ­ a­ barni­ hef­i veri­ Šttleitt me­ ■vÝ a­ sjß fj÷lskylduna en 84% t÷ldu ˙tlit ■ess ekki hafa ßhrif ß hvort ■vÝ fyndist ■a­ tilheyra fj÷lskyldunni. ═ 83% tilvika h÷f­u allir Šttingjar stutt ■ß ßkv÷r­un foreldra a­ Šttlei­a barn og Ý ÷­rum tilvikum h÷f­u flestir Šttingjar sřnt stu­ning. Langflestir Šttingjar reyndust jafnframt koma fram vi­ b÷rnin eins og ■au vŠru lÝffrŠ­ileg b÷rn foreldra sinna. SamkvŠmt foreldrum fß 13% barna ß aldrinum sex til ßtjßn ßra oft e­a stundum mˇ­gandi e­a ˇvi­eigandi athugasemdir um kyn■ßtt sinn frß jafn÷ldrum og 17% hafa oft e­a stundum fengi­ slÝkar athugasemdir var­andi Šttlei­ingu. Um 19% foreldra barna ß aldrinum eins ßrs til ßtjßn ßra s÷g­u mˇ­gandi e­a ˇvi­eigandi athugasemdir var­andi kyn■ßtt barnanna koma oft e­a stundum frß ˇkunnugum og var hlutfalli­ 15% ■egar um var a­ rŠ­a athugasemdir var­andi Šttlei­ingu. Ăttingjar, samstarfsmenn, kennarar og vinir reyndust mun sjaldnar koma me­ athugasemdir af ■essu tagi.
Um 94% foreldra s÷g­ust rei­ub˙nir a­ rŠ­a um kyn■ßttafordˇma og misrÚtti vi­ b÷rn sÝná■egar ■÷rf vŠri ß ■vÝ og flestir t÷ldu tal um slÝk mßl ekki valda ˇnau­synlegri spennu. Meirihluti foreldra halla­ist a­ ■vÝ a­ kyn■ßttafordˇmar vŠru vandamßl ß ═slandi og var sammßla ■vÝ a­ traust tengsl vi­ upprunann gŠtu hjßlpa­ barni ■eirra a­ takast ß vi­ kyn■ßttafordˇma og misrÚtti Ý framtÝ­inni. B÷rn foreldra sem voru ß ■eirri sko­un voru lÝklegri en b÷rn annarra foreldra til a­ hafa veri­ Ý tengslum vi­ b÷rnáfrß sama upprunalandi, bor­a­ e­a teki­ ■ßtt Ý a­ elda mat frß upprunalandi sÝnu, haldi­ upp ß einhvern hßtÝ­isdag landsins e­a teki­ ■ßtt Ý annars konar ath÷fnum sem einkenna upprunalandi­. Einungis fj÷gur b÷rn h÷f­u ■ˇ fari­ til upprunalandsins eftir Šttlei­ingu. Langflestir foreldrar t÷ldu umfj÷llun um s÷gu og framlag minnihlutahˇpa mikilvŠga Ý grunnskˇlum.
Af ■eim sem t÷ldu barni­ ■urfa a­sto­ vegna nßms- e­a heg­unarvandamßla fÚkk r˙mur helmingur alla ■ß ■jˇnustu sem ■÷rf var ß en ■a­ sem foreldrum fannst helst vanta var aukin nßmsa­sto­. ═ ■essum sama hˇpi haf­i um fimmtungur ■urft a­ sjß til ■ess a­ barni­ fengi ge­heilbrig­is■jˇnustu og ■urft a­ grei­a fyrir hana. Ůessar ni­urst÷­ur benda til ■ess a­ ■jˇnustu og stu­ning vi­ Šttleidd b÷rn erlendis frß ■urfi a­ auka. Hafa ■arf Ý huga a­ tv÷ af hverjum ■remur b÷rnum sem sv÷r bßrust um voru undir sex ßra aldri og ■ar sem alvarlegir erfi­leikar koma oft ekki fram hjß b÷rnum fyrr en sÝ­ar ß Švinni er m÷gulegt a­ ni­urst÷­ur hef­u sřnt fram ß meiri vanda ef hˇpur barna yfir sex ßra aldri hef­i veri­ stŠrri.
Ůar sem innan vi­ helmingur foreldra Ý ˙rtakinu hefur sent sv÷r vi­ spurningalistanum ■arf a­ taka ÷llum ni­urst÷­um rannsˇknarinnar me­ var˙­. Ekki er hŠgt a­ vita hvort ■au b÷rn sem sv÷r hafa borist um eru lřsandi fyrir ÷ll Šttleidd b÷rn erlendis frß ß ═slandi og vegna ■ess er erfitt a­ meta hversu mikil ■÷rf er ß aukinni ■jˇnustu vi­ ■ennan hˇp barna. Ef sv÷r berast frß fleiri foreldrum ver­ur ßhugavert a­ kanna hvort ■a­ hafi ßhrif ß ni­urst÷­urnar. ŮvÝ vilja rannsakendur eindregi­ hvetja alla ■ß sem eiga eftir a­ svara spurningalistanum til a­ gera ■a­ sem fyrst ef ■eir hafa tŠkifŠri til. Jafnframt vilja ■eir koma ß framfŠri kŠrum ■÷kkum til allra ■eirra sem tˇku ■ßtt Ý rannsˇkninni.

SvŠ­i