Fréttir

DV.is - Segir skilning og ašstoš vegna įfalla ęttleiddra barna skorta

Mįnudaginn 9.10.2023 birtist frétt į dv.is um skošun Selmu Hafsteinsdóttur sem hafši birst į visir.is deginum įšur. 

„Žaš er sorglegt aš allir foreldrar ęttleiddra barna žurfa aš berjast fyrir börnunum sķnum. Berjast fyrir skilning, berjast fyrir ašstoš ķ heilbrigšiskerfinu, berjast fyrir ašstoš og stušning ķ skólakerfinu, berjast fyrir žvķ aš fį greiningu fyrir börnin, berjast fyrir aš fį skilning frį öšrum foreldrum af hverju barniš hagar sér svona og hinsegin. Berjast fyrir žvķ aš fį stušning fyrir foreldrana sjįlfa žar sem įlagiš er alveg svakalega mikiš. Berjast fyrir žvķ aš barniš og fjölskyldan fįi alla žį ašstoš sem žaš žarf til aš hjįlpa žeim aš vinna śr įföllunum,“

segir Selma Hafsteinsdóttir ķ pistli į Vķsi. Pistilinn ritar hśn ķ kjölfar frétta um skżrslu um starfsemi vöggustofa ķ Reykjavķk į įrunum 1949-1973, sem birt var ķ sķšustu viku. 

„Ég hlusta og les skelfilegar frįsagnir frį vöggustofu. Sem betur fer er žetta ekki lengur raunin hér į ķslandi. En į sama tķma eru börn aš koma hingaš til landsins sem hafa upplifaš svipaš, ęttleidd börn žar į mešal ęttleidda barniš mitt sem bjó į stofnun ekki langt frį žvķ aš vera eins og vöggustofan,“ segir Selma sem fyrir sjö įrum ęttleiddi son og segist hafa žurft aš kenna honum frį grunni ešlilega hegšun og višbrögš eins og grįta žegar hann meišir sig.

Sonur Selmu bjó į barnaheimili fyrstu tvö įr ęvi sinnar, heimili sem hśn segir huggulegra umhverfi en vöggustofan. „Žaš voru allskonar leikföng, litir į veggjum og börnin fóru śt aš „leika“. En stofnana fżlingurinn er sį sami en kannski örlķtiš mannśšlegri.“

Bjó viš stranga rśtķnu

Sonur Selmu bjó į litlu barnaheimili, žar sem var mjög ströng rśtķna eins og tķškast į öllum barnaheimilum. „Rśtķnan er žaš stķf aš börnin lęršu ekki aš finna fyrir žorsta, svengd eša fį huggun viš grįt um nętur. Ég hugsa oft hver huggaši barniš mitt fyrstu tvö įrin ef hann skyldi hafa veriš aš grįta, taka tennur, ef hann var veikur eša bara leiš illa, hręddur? mögulega var žaš enginn og žegar viš vorum aš byrja aš ašlagast hvort öšru fyrstu dagana eftir sameiningu žį tókum viš vel eftir žvķ aš žaš var eflaust raunin, honum var ekki sinnt,“ segir Selma og segir rśtķnuna hafa veriš:

– Börnin eru lögš ķ rimlarśm į kvöldin um 18 leytiš og ekki tekin upp fyrr en 8:00 um morguninn. Einnig eru žau öll lįtin leggja sig į daginn frį 12:00-15:00.

Dags rśtķnan:

– Börnin eru tekin upp kl 8 og klędd ķ föt

– Žau borša nęringasnaušan mat sem hefur ekki žęr kröfur aš matur sé tyggšur, allt er maukaš, einfallt, ódżrt.

– Žau fara śt aš „leika“ en žar er enginn hlįtur, enginn leikur, engin rifrildi eša įgreiningur, börnin eru bara žarna. Žau kunna eflaust ekki aš leika sér.

– Žau borša hįdegismat

– Hįdegislśr

– Seinnipartur fer ķ aš undirbśa hįttatķma

– Bašstund (ķ vaski eša sturtu) žau eru böšuš meš žvottapoka ķ stórum bašvaski eša skellt ķ sturtu, žaš er sett krem į börnin žannig žau fį snertinguna, sett ķ nįttföt og upp ķ rimlarśm og slökkt ljósin.

Allir dagar eru eins nema starfsfólkiš, žaš eru aušvitaš vaktarskipti og starfsfólk klęšist hvķtum lęknaklęšnaši, allar konur og allar eru eins.

„Ég finn fyrir mikilli sorg aš sonur minn hafi žurft aš upplifa fyrstu tvö įrin sķn žarna. Viš höfum žurft aš kenna honum allt frį grunni mešal annars aš finna fyrir svengd, aš grįta žegar hann meišir sig og aš žaš komi alltaf einhver aš hugga hann. Viš kenndum honum žaš sem ungabörn lęra fyrsta įriš sitt aš ef žaš gefur frį sér hljóš žį bregšumst viš viš hvort sem žaš sé gleši hljóš, grįtur eša hvaš žaš er. Žaš tók tķma. En žaš tókst,“ segir Selma.

Glķmir viš afleišingar daglega

Ķ dag er sonur hennar aš verša nķu įra og žvķ sjö įr sķšan hann bjó į barnaheimili. 

„Afleišingarnar dķlum viš viš į hverjum degi og eru žęr svakalegar og munum viš reyna okkar allra besta žaš sem eftir er aš hjįlpa honum aš lifa meš afleišingunum og takast į viš žęr svo honum vegni sem best ķ lķfinu.

Žaš sorglega er aš skilningurinn ķ samfélaginu ķ garš žeirra sem hafa upplifaš svona įfall ķ ęsku er sįralķtill. Aš barn hafi veriš tekiš af lķfmóšur og lifaš į barnaheimili/stofnun fyrstu mikilvęgustu žroskaįrin sķn er svakalegt įfall og heilinn į žessum börnum er allt öšruvķsi vķrašur en hjį žeim sem alast upp ķ įst og kęrleik, nįnd og öryggi.

Eitt af žvķ sem ég gjörsamlega brenn fyrir er aš fį žennan skilning og aš kerfiš hérna taki utan um ęttleiddu börnin okkar og fjölskyldur,“ segir Selma. 

Engin žjónusta ķ boši

Bendir hśn į aš žegar foreldri fęšir barn sé alls konar žjónusta og ašstoš ķ boši, eins ungbarnavernd heim til sķn, skimaš er eftir fęšingaržunglyndi og fleira. Sama eigi ekki viš um ęttleidd börn hingaš til lands, sem flest eru oršin tveggja įra og jafnvel mun eldri žegar žau koma į sitt nżja heimili. 

„En žegar žś ęttleišir barn og kemur til landsins žį er barniš formlega oršiš ķslendingur tveggja įra og eldra (flest eru mun eldri en tveggja įra) žegar žau koma til landsins žį eru žau komin į byrjunarreit. žaš er ENGIN skimun um ęttleišingaržunglyndi žó svo žaš sé um 40% algengara en fęšingaržunglyndi. Ekkert eftirlit hvernig foreldrum og barni vegnar og ekkert pęlt ķ žessu žegar žś ert komin meš ęttleidda barniš žitt heim,“ segir Selma og segir aš įkvešin žjónusta ętti aš vera lögfest eins og:

– Barniš ętti aš fį ósjįlfrįtt stušning į leik- og grunnskóla įn žess aš žurfa aš sękja um žaš og įn žess aš žurfa sérstaka greiningu.

– Barniš ętti aš fį aš komast strax inn į barna og greiningarmišstöš žar sem viš vitum stašreyndir aš barniš hefur upplifaš aš minnsta kosti žrjś įföll ķ ęsku og tengslarof. Tengslarof og ADHD og einhverfa helst ķ hendur einkennislega séš žannig žaš ętti bara aš aušvelda žetta fyrir alla aš žurfa ekki aš berjast fyrir žvķ aš fį greiningu.

– Barniš og foreldrar ęttu aš hafa greišan ašgang og nišurgreišslu aš sįlfręši eša fjölskyldufręšing til aš ašstoša.

„Ég vona svo innilega aš meš opnun į žessari umręšu aš samfélagiš taki betur utan um ęttleiddu börnin okkar og fjölskyldur žeirra.“

Sjį frétt į dv.is

 


Svęši